• معصومه صالحی:

    گاهی تاریخ، صفحه‌هایی دارد که نمی‌توان آن‌ها را بی‌اشک خواند؛ صفحه‌هایی که نه با جوهر، بلکه با خون نوشته می‌شوند و نه از پیروزی و شکوه، که از رؤیاهای ناتمام و آرزوهای بر بادرفته روایت می‌کنند. حکایت لاله‌های صورتی دبستان میناب، یکی از همین صفحه‌های تلخ است؛ روایت کودکانی که هنوز در ابتدای مسیر زندگی بودند، اما جنگ، فرصت تجربه فردا را از آنان گرفت.

    مدرسه، خانه دوم کودکان است؛ جایی که الفبا نخستین پنجره‌های شناخت جهان را می‌گشاید، دست‌های کوچک نوشتن نام خود را می‌آموزند و ذهن‌های کنجکاو، رؤیای ساختن آینده را در سر می‌پرورانند. هیچ‌کس از پشت نیمکت‌های مدرسه انتظار شنیدن صدای انفجار ندارد. آنجا باید صدای ورق خوردن کتاب‌ها شنیده شود، نه فروریختن سقف بر سر کودکانی که هنوز معنای خشونت را نمی‌دانند.

    اما نهم اسفند، روزی شد که رنگ صورتی از معنای همیشگی‌اش فاصله گرفت. روزی که جای خنده‌های کودکانه را سکوتی سنگین گرفت و آنچه از دنیای کوچک دانش‌آموزان باقی ماند، در میان غبار و آوار، به نشانه‌ای از یک فاجعه بدل شد. کوله‌پشتی‌های صورتی، دفترهای نیمه‌تمام و وسایلی که تا ساعاتی پیش بخشی از زندگی عادی کودکان بودند، اکنون روایتگر رؤیاهایی شده‌اند که مجال تحقق نیافتند.

    در میان آوار، هر وسیله کوچک معنایی بزرگ پیدا می‌کند؛ دفتری که قرار بود مشق فردا در آن نوشته شود، مدادی که هنوز می‌توانست واژه‌ای تازه بسازد و کوله‌پشتی‌ای که باید هر روز همراه صاحبش به خانه بازمی‌گشت. این اشیا دیگر صرفاً وسایل مدرسه نیستند؛ نشانه‌های زندگی‌هایی هستند که حق طبیعی‌شان برای آموختن، بازی کردن و بزرگ شدن نادیده گرفته شد.

    حمله به محیط آموزشی و به خطر انداختن جان دانش‌آموزان، صرف‌نظر از هرگونه توجیه و محاسبه نظامی، با بنیادی‌ترین اصول انسانی در تعارض است. مدرسه نباید به نقطه‌ای برای نمایش قدرت نظامی تبدیل شود و کودکان نباید هزینه منازعاتی را بپردازند که نه در شکل‌گیری آن نقشی داشته‌اند و نه توان دفاع از خود در برابر پیامدهای آن را دارند.

    اگر پیشرفت یک ملت در گرو دانش و آموزش است، هدف قرار گرفتن کودکان و محیط‌های آموزشی، زخمی فراتر از یک خسارت فیزیکی بر پیکر جامعه وارد می‌کند. این اتفاق تنها ویرانی یک ساختمان یا از دست رفتن چند کلاس درس نیست؛ تعرض به حق آموزش، امنیت و زندگی نسلی است که می‌توانست فردای این سرزمین را بسازد.

    در چنین شرایطی، محکومیت لفظی کافی نیست. افکار عمومی جهان حق دارد بداند چه کسانی مسئول این فاجعه‌اند، چه سازوکارهایی برای بررسی مستقل ابعاد آن وجود دارد و چگونه می‌توان از تکرار چنین حوادثی جلوگیری کرد. نهادهای بین‌المللی نیز نمی‌توانند در برابر آسیب دیدن کودکان و تعرض به مراکز آموزشی، صرفاً به ابراز تأسف بسنده کنند. حفاظت از کودکان در مخاصمات مسلحانه، امتیازی سیاسی یا خواسته‌ای مقطعی نیست؛ مسئولیتی انسانی و تعهدی حقوقی است.

    لاله‌های صورتی میناب دیگر به نیمکت‌های خود بازنمی‌گردند؛ صدای خنده‌هایشان در راهروهای مدرسه نمی‌پیچد و دفترهایشان با مشق‌های تازه پر نمی‌شود. جای خالی آنان برای خانواده‌هایشان با هیچ واژه و تسلی‌ای پر نخواهد شد. با این حال، نباید اجازه داد روایت زندگی و مرگشان در هیاهوی خبرهای روزمره گم شود.

    شاید روزی از آن مدرسه، کلاس‌هایی دوباره ساخته شوند و زنگ آموزش بار دیگر در فضای شهر طنین‌انداز شود؛ اما هیچ بازسازی‌ای نمی‌تواند جان‌های ازدست‌رفته را بازگرداند. آنچه می‌تواند معنایی برای این فقدان تلخ بسازد، حقیقت‌یابی، پاسخ‌گویی عاملان و تلاش جدی برای تضمین امنیت کودکان در همه نقاط جهان است.

    کوله‌پشتی‌های صورتی میناب، امروز پرسشی بزرگ پیش روی وجدان جهان گذاشته‌اند: سهم کودکان از این دنیا باید کتاب و رؤیا و آینده باشد یا آوار و خاکستر و سکوت؟

    این لاله‌ها پیش از شکفتن پرپر شدند؛ اما نباید اجازه داد حقیقت نیز زیر آوار فراموشی دفن شود. مدرسه جای رؤیاهای کودکان است، نه میدان جنگ؛ و هیچ قدرتی حق ندارد آینده یک سرزمین را از پشت نیمکت‌های درس هدف بگیرد.